geri

1. zərf Arxa tərəfə, dala, dal tərəfə. <Qaçay> bir neçə addım gedəndən sonra istədi qanrılıb geri baxsın. İ. Məlikzadə.
2. is. Ard, dal, davam, mabəd. Şerin gerisini oxumaq. – Toğrul Qətibənin bu sözlərini eşidəndən sonra, rübailərinin gerisini oxumadı, kağızı büküb cibinə qoydu. . M. S. O..
3. is. məc. Aqibət, son, nəticə. İşin gerisini düşünmək. – <Prokuror:> Bu nədir? Adam bir iş tutanda gerisini fikirləşməz? İ. Ş..
4. is. məc. İnkişaf etməmiş, dala qalmış. İnkişaf çox zəifdir; Üzrümüz yoxdur əsla; İmkanımız var ikən; Geriyik nə əsasla? R. R..
◊ Geri durmaq – uzaqlaşmaq, yaxın gəlməmək. Yar deyilsən, çək ayağı, geri dur; Canımı odlara yaxmağın nədir? M. P. V.. Geri götürmək – 1) dala almaq verdiyini istəyib almaq. Kitabını geri götürdü; 2) məc. dediyi sözdən, vədindən dönmək. Sözünü geri götürmək. – Padşah qızını çox şad görüb, hökmünü geri götürdü. (Nağıl). Geri (geriyə, geridə) qalmaq – 1) dalda, arxada qalmaq. Qocalar geridə qaldılar. – Komandan əsgərlərdən geri qalmamaq üçün yoluna davam edir. M. Hüseyn; 2) vaxtını keçirmək, vaxtında etməmək; yubatmaq, ləngitmək. Dərsim geri qalıb. – Xəstə olduğum cəhətə bu yay xırmanım hamıdan geriyə qalmışdı. S. S. Axundov; 3) məc. inkişafdan qalmaq, tərəqqi etməmək. <Almaz Xanımnaza:> Ay ana, axı bu bizim kəndimizdir, elimizdir. Belə, geridə qalıblar ey, geridə. C. C.. Geri qayıtmaq – dala dönmək, qayıtmaq. Qayıdıb gələndə məclisdən geri; Yolda iki nəfər düşdü üstümə. M. R.. Geri qaytarmaq – 1) qaytarmaq, qovmaq. Uşağı geri qaytarmaq. – Pəri nənə . . gəlinini qapıdan geri qaytarmaq fikrində deyildi. M. Hüseyn; 2) ödəmək, vermək. Borcunu geri qaytarmaq; 3) məc. qarşısını almaq, artmağa, inkişaf etməyə qoymamaq. Toxtaqlıq, təskinlik bədbəxt hadisəni geri qaytarmır. Ə. Vəl.. Geri oturmaq – geri çəkilmək. Yağı geri oturdu. – <Düşmən> hər dəfə öz qara qanı içərisində boğulub geri otururdu. Ə. M.. Geri oturtmaq – zor gələrək geri çəkilməyə, qaçmağa məcbur etmək, dala oturtmaq. Üsyançılar üzüm bağlarına doluşan və şəhərin ucqar dar küçələriylə irəliləmək istəyən bolşevikləri əzərək geri oturtdular. İ. Ş.. Geri(də) qoymaq – dalda buraxmaq, irəliləmək. Ələmdarlı bizi geridə qoyub özü irəli getdi, daşın dalına sinib dedi: – Kimsən, dayan! M. C.. Geri(yə) almaq – yenidən əldə etmək, almaq, özlərinə qaytarmaq. Kitabları geri almaq. – . . Osmanlı arvadları bir yerə cəm olub nitqlər söyləyiblər və and içiblər ki, paymal olan hüquq və ixtiyarlarını qanuni-əsasi vasitəsilə geri alsınlar. C. M.. Verilən ənamı geri almaq gədalıqdır. C. C.. Geri(yə) atmaq (salmaq) – 1) dala atmaq, arxaya qatlamaq. Saçını geri atdı. – Şəmsiyyə qırmızı ipək paltarın ətəklərini geri ataraq kreslodan birisinə oturdu. M. İbrahimov; 2) məc. inkişafını saxlamaq, qarşısını almaq, mane olmaq. Onlar bilirdi(lər) ki, burada oturanların məhvi İran inqilabını on illərcə geri ata bilər. M. S. O.. Geri(yə) baxmadan – üzünü dala çevirmədən, heç bir şeyə fikir vermədən, sürətlə. Geri baxmadan getmək. Geri(yə) çəkilmək – 1) dayandığı, durduğu yerdən dala çəkilmək, geri addımlamaq. İki addım geri çəkilmək. Yoldan geri çəkil! – Şeyx Sədra itaət . . ilə geri çəkilir. H. C.. Müəllim gələn şagirdlərə yol vermək üçün geri çəkildi. Ə. Əbülhəsən; 2) düşmənin hücumuna davam gətirməyib öz mövqelərini tərk edərək çəkilmək. Düşmən geri çəkildi. – . . Yarım saat çəkmədi aralıqda beş-on köynək cırıldı və Hürzad tərəf döyülmüş, söyülmüş geri çəkilib evdə qapandılar. Ç.. Geri(yə) dönmək – 1) bax geri qayıtmaq. Gedənlər geri döndülər. <Şeyx Hadi:> Çarəsiz biz də Hindi tərk edərək; Geri döndük təəssüf eyləyərək. H. C.. Mirzə Cavad arvadının səsinə geri dönüb, oğlunun halətini görüb başladı söyləməyə. Ə. Haqverdiyev; 2) çevrilmək, dala baxmaq, arxaya dönmək. Əvvəl qışqırıq eşitdim, tez geri döndüm, o dəqiqə iki kölgə harasa yoxa çıxdı. H. Seyidbəyli. Geri(yə) getmək – 1) dala qayıtmaq, geri dönmək; 2) məc. arıqlamaq, zəifləmək. Uşaq günü-gündən geri gedir. – Ağabəy bir gün baxıb gördü, elə qız günü-gündən geri gedir. (Nağıl). <Sultan bəy:> Beş ildir ki, günü-gündən geri gedirəm. Ü. Hacıbəyov; // vəziyyəti getdikcə pisləşmək, ağırlaşmaq; yaxşılaşmamaq (xəstə haqqında). Xəstə geri gedir. – <Sona xanım:> Pəri, heç mənim halımı soruşma, bax, görürsən, gün-gündən geri gedirəm. Ə. H.. <Böyük oğlu:> 3-4 gün bu dərmanları atdı, kişi daha da geri getdi. Qantəmir; 3) bax geri qalmaq 3-cü mənada. Elə bil düşünür Sent-Ekzüperi: – Ağıldan, əməldən geri qaldı səs; Bu qoca dünyamız hara gedir bəs? B. V.. Geri(yə) istəmək – tələb etmək, bir şeyi təzədən əldə etməyə çalışmaq. Borcunu geri istəmək. – Zeynal ötəyə-bəriyə müraciət edib sabiq xidmətini geri istəyirdisə də, müvəffəq olmayırdı. S. H.. Geri(yə) salmaq – 1) bax geriyə çəkmək 2-ci mənada; 2) məc. yubatmaq, təxirə salmaq. Lətif hələ keçən il Bakıya getməli idi. Lakin bir hadisə onu bir il geri saldı. H. Seyidbəyli. Geridən baxmaq – seyrçi kimi uzaqdan baxmaq, yaxın durmamaq, qarışmamaq, iştirak etməmək, uzaq durmaq. Geridən baxma, kömək elə. – Ustalardan dərs al hərdən; Xeyrə-şərə baxma geridən. Aşıq Şəmşir. Geriyə çəkmək – 1) arxaya çəkmək, dala vermək, kənara çəkmək. Maşın gəlir, uşağı geri çək. – Şofer onun qolundan tutub geriyə çəkdi. . . M. Hüseyn; 2) məc. inkişafına, tərəqqisinə, irəliləməsinə mane olmaq. Köhnə adətlər xalqı geri çəkir.

Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti. 2009.

Look at other dictionaries:

  • Géri — Nom de naissance Henri Ghion Naissance 23 mars 1934 (1934 03 23) (77 ans) Anderlecht (commune de Bruxelles Capitale) …   Wikipédia en Français

  • Geri — can refer to:*Geri (Cyprus), a village in Cyprus, Greece *Geri, a wolf in Norse mythology from the story of Geri and Freki *Geri Halliwell, a musician and Spice Girl, also known as Ginger Spice …   Wikipedia

  • Geri — et Freki Odin avec les loups Geri et Freki et les corbeaux Hugin et Munin. Dessin à la plume de Johannes Gehrts (1884). Geri et Freki (les deux noms signifient « vorace », ou encore respectivement « avide » et… …   Wikipédia en Français

  • geri — gȇri m <indekl.> DEFINICIJA sport u karateu udarac nogom; ubodni [kekomi geri], uzlazni [keage geri], kružni [mavaši geri] i sl. ETIMOLOGIJA jap …   Hrvatski jezični portal

  • Geri — Geri,   altnordische Mythologie: Freki und Geri …   Universal-Lexikon

  • geri — v. gero1 . Trimis de LauraGellner, 13.09.2007. Sursa: DN …   Dicționar Român

  • geri — geri·atrist; …   English syllables

  • gerī- — *gerī , *gerīn germ., schwach. Femininum (n): nhd. Gier, Begierde; ne. greediness; Rekontruktionsbasis: as., ahd.; Hinweis: s. *gera ; Etymologie: vergleiche idg. *g̑ʰer …   Germanisches Wörterbuch

  • geri — 1. is., hlk. Araba üzerine gerilerek kenarları arabanın korkuluğuna tutturulan ve içine saman veya tahıl doldurulan büyük kıl çuval 2. is. 1) Arka, bir şeyin sonra gelen bölümü, art, alt taraf, ileri karşıtı Amerikan barın gerisinden işaret eden… …   Çağatay Osmanlı Sözlük

  • Geri — Odin mit den beiden Wölfen Geri und Freki sowie den Raben Hugin und Munin, 1888 Geri und Freki (nord. „der Gierige” und „der Gefräßige”) sind zwei Wölfe der nordischen Mythologie, welche, wie die Raben Hugin und Munin, den Gott Odin begleiten.… …   Deutsch Wikipedia

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.